W uznanych brytyjskich ośrodkach mediacji gospodarczej ugodę zawierają strony w 80% przypadków. 75% spraw skierowanych do mediacji (przez sądy w Exeter) kończy się ugodą.

Szansa na zawarcie ugody w mediacji zależy od stron! Od rzeczywistej chęci tych stron do rozwiązania konfliktu.

• Mediator nigdy nie podejmuje za nich decyzji.
• Będzie im pomagał i wspierał ich. Ale nigdy nie podejmie decyzji.
• Rezultat w mediacji jest odpowiedzialnością skonfliktowanych stron. I tylko ich.
• Co ryzykują obie strony podejmując decyzję o mediacji? Niewiele! W każdej chwili mają prawo z niej zrezygnować!
• Co ryzykują obie strony rezygnując z mediacji? Wszystko! Swoje pieniądze, swój czas i swoją renomę.

W czym może pomóc mi mediator, skoro sam nie wynegocjował ugody – czyli w jaki sposób może mediacja doprowadzić do rozwiązania sporu, skoro stronom nie udało się wskazać problemu w drodze negocjacji?

Żeby odpowiedzieć na to pytanie trzeba zdefiniować warunki, które niezbędne są do tego, by nastąpiło rozwiązanie konfliktu (i zawarcie ugody).

1. Po pierwsze, musi istnieć autentyczna chęć rozwiązania sporu.
2. Po drugie, musi istnieć odpowiedni poziom zaufania.
3. Po trzecie, musi istnieć wymiana informacji pomiędzy stronami.
4. Po czwarte, strony muszą funkcjonować na poziomie emocjonalnym umożliwiającym racjonalne podejmowanie decyzji.

Żaden z tych warunków nie jest spełniony w warunkach konfliktu. Obie strony uważają, że „mają rację” i nie zamierzają ustąpić. Opór przeciwnika tylko napędza i eskaluje konflikt: „Skoro dotychczas zastosowane środki nie pomagają, muszę zastosować bardziej radykalne”; „Skoro nie rozumie, co do niego mówię, może pomogą groźby.”; „Skoro groźby nie pomogły, użyjemy siły.”

Model eskalacji konfliktu Glasla wskazuje, że raz puszczona w ruch spirala konfliktu w zasadzie nie może już być przez strony zatrzymana. Skoro każda strona jest przekonana o swojej racji, nie istnieje chęć do ustępstw. Bez ustępstw rozwiązanie konfliktu jest niemożliwe.

Poziom zaufania pomiędzy stronami jest zerwany. Dominuje podejrzliwość, każda propozycja drugiej strony (nawet obiektywnie „uczciwa”) oceniana jest jako jednostronnie korzystna i nieakceptowana.

Żeby nastąpiło rozwiązanie konfliktu strony muszą wymieniać informacje: o przyczynach, o oczekiwaniach, o potrzebach i interesach. Nieufność powoduje, że im wyższa faza rozwoju konfliktu, tym ilość i jakość ujawnianych informacji ulega pogorszeniu, aż do całkowitego wstrzymania wymiany. Bez tych informacji strony nie mają żadnych szans na rozwiązanie konfliktu.

Ostatni, być może najważniejszy, element – strony „w konflikcie” funkcjonują w sposób, który uniemożliwia racjonalne podejmowanie decyzji. Dominują emocje: agresja, gniew, złość. Powszechna jest chęć rewanżu. Z czasem emocje te dominują w całym procesie podejmowania decyzji.

„Wykończymy ich, nawet gdybyśmy mieli upaść” oświadczył kiedyś przedsiębiorca, przed rozpoczęciem mediacji.
– „Dlaczego chcecie to zrobić?”
– „Bo nas oszukali i powinni za to zapłacić.”
– „Ale przecież wy możecie pod koniec tej wojny nie utrzymać się na rynku?”
– „Ale ich też nie będzie!”
W takiej sytuacji strony nie mają żadnej szansy rozwiązać same konfliktu.

Szansę stanowi mediacja!

Co zrobi mediator?

Mediator przy pomocy odpowiednich pytań szukać będzie przyczyn konfliktu. Uzyska informacje dotyczące prawdziwych potrzeb i interesów stron. Badać będzie różne opcje rozwiązań. Zdetoksykuje język używany przez obie strony. Zapewni poziom, którym emocje nie będą dominować, a możliwe stanie się racjonalne podejmowanie decyzji. Spowoduje, że zawarcie ugody stanowić będzie realną opcję dla stron.